insan ne için yaşar?

20 Nisan 2010

insan ne için yaşar? amacı nedir? neyin peşindedir? hayvan ne için yaşar? bitkiler yaşar mı? daha ikinci cümleden dağıttım konuyu bak gördün mü.

başarı ne kadar önemlidir insan hayatında? peki ya mutluluk?

başarılı olmak için mi yaşarız yoksa mutlu olmak için mi?

başarılı olunca mı iyi yaşadık deriz, mutlu olunca mı?

bu tarz yazılar yılmaz özdil‘e mi daha çok yakışıyor, bana mı?

teokratik hayat düsturuna değinmeden anlatayım; insanlıkça genel kabul gören iki tarz var mutlu olmak için yaşamak ve başarılı olmak için yaşamak.

öncelikle başarı için yaşamaktan bahsedelim.

bence, başarı için yaşamak demek; bir hedef belirleyip, o hedefe ulaşmak için çabalarken ömür denilen zaman dilimini tüketmektir. içinde bulunduğumuz dünya düzeni bunun üzerine kuruludur. birileri -bazen siz, bazen başkası, bazen düzen- sizin için bir hedef belirler ve siz çeşitli örüntüleri takip ederek o hedefe ulaşmaya çalışırsınız. kariyer manyaklığı bunun en çok göz önünde bulunan örneği olmakla birlikte, farkında olmadığımız bir çok şeyde bu vardır. eve ekmek getirmek için çalışmak, yüksek not almak için özel ders takviyesi almak, içecek su bulmak için kuyu kazmak, hindistana kolay yoldan gitmek için okyanusa açılmak, hayvan avlamak için taşı yontmayı akıl etmek, kaçırdığınız diziyi izlemek için youtube’da arama yapmak, e-postaları kontrol etmek için outlook’u açmak, aklınıza gelenleri yazmak için bir blog oluşturmak, şerit değiştirmek için sinyal vermek, otobüse binmek için durakta beklemek, otobüsten inmek için düğmeye basmak, kanal değiştirmek için kumandaya uzanmak ve daha milyonlarca örnek verebilirim. bunları gerçekleştirdiğinizde başarılı olursunuz. gerçekleştiremeyince de başarısız. başarılı olmak için yaşayanlar başarıyla birlikte takdir de beklerler. yani diğer insanların görüşlerini önemserler. toplum içinde bireylerin ilişkisi bundan gelir.

peki ya mutlu olmak için yaşamak?

bence mutlu olmak için yaşamak demek; öncesini ve sonrasını düşünmeden, sadece o an mutlu olmaya çalışarak günleri geçirmek demektir. gerçekleştirmesi zor olandır. yaparken kimse sizi anlamaz. kişinin mutlu olması kimsenin umurunda değildir, üstüne üstlük bundan rahatsız olanlar olur! toplumsal yaşamdan dışlanırsınız. anneler çocuklarına parmaklarıyla işaret ederek kötüler. bazen böyle yaşayanlara inananlar çıkar, ama aşikar etmekten dolayısıyla dışlanmaktan korkarlar. gelin görün ki dünyada kalıcı iz bırakan insanların çoğu da bunlardan çıkar. mutlu olmak için yaşamak dünya düzenine baş kaldırmayı gerektirir. çünkü mutlu olmak karın doyurmaz, ama hayatın devam etmesi için karın doyurmak gerekir. mutlu olmak için yaşayanlar sevgiyle doyar. diğer insanlar sevgiyle karın doyurulur mu diye düşünedururken bunlar daha çok sevmek peşindedir. sadece kendini de sevebilir, tüm insanlığı da sevebilir, sınıftaki kahverengi saçlı gözlüklü erkeklerden adları m harfiyle başlayanları da sevebilir. elinden geldiğince hoşuna giden şeyleri yapar, gerisini pek umursamaz. toplum içinde ilişki kurmakta zorlanabilirler. tutkuları zaman zaman işlerini kolaylaştırsa da, kendileri kadar seven birisini bulamadıklarında problem yaşarlar.

peki bu iki grup tamamen farklı iki yolun yolcusu mudur?

başarılı olmak için yaşayanlar başardıklarında mutlu olacaklarını düşünür. mutlu olmak için yaşayanlar ise mutlu olduklarında başardıklarını düşünür.

bu iki kavramın iç içeymiş gibi gözükmesine aldanmayın. ikisinin ortak yanı tatmin duygusudur.

bu iki kavramın farklı olmasının delili ise akıl ve kalptir. başarılı olmak akıl güdüsüdür, mutlu olmak kalp güdüsü. şimdi kendi hayatınızda kaç kere aklınızın dediğiyle kalbinizin dediği arasında kaldığınızı düşünün. hangisini yaptığınızda sonuç nasıl değişecekti, onu düşünün.

konu nereye gidiyor bir de bunu düşünün. ya da siz zahmet etmeyin, ben toparlayayım.

ne için yaşadığımı sorguluyorum bu günlerde. insanların bu tarz iç hesaplaşmalara -genelde- başarısız olunca girmesi ironisini bir kenara koyunca bile insan bu soruya cevap vermekte zorlanabiliyor.

ne kadar çok başarılı oldum. ne kadar çok başarısız oldum.
ne kadar çok mutlu oldum. ne kadar çok mutsuz oldum.
ne kadar çok çalıştım. ne kadar az çalıştım.
ne kadar çok sevdim. ne kadar az sevdim.
ne kadar çok sevildim. ne kadar az sevildim.
ne kadar çok insan kazandım. ne kadar çok insan kaybettim.
ne kadar çok param oldu. ne kadar az param oldu.
ne kadar çok yedim. ne kadar az yedim.
ne kadar çok aldım. ne kadar az verdim.
ne kadar çok verdim. ne kadar az aldım.
ne kadar çok yaşadım. ne kadar az yaşadım.

peki bütün bunları daha ne kadar çok yapabilirim?

ya bütün bunları bir daha hiç yapamazsam?

bütün yaşadıklarımı çok yaşamaktan da, az yaşamaktan da mutlu olduğumu farkettim. yaşadığım şeyin iyi veya kötü olduğuna bakmadan, yaşamış olmaktan mutlu olduğumu farkettim. başarılı olunca övülmekten, başarısız olunca yerilmekten mutlu olduğumu farkettim. sevip de sevilmeyince, sevilip de sevmeyince mutlu olduğumu farkettim.

başarılı oldum, mazoşist oldum, kötümser oldum, iyimser oldum, vefalı oldum, vefasız oldum, hayırlı oldum, hayırsız oldum, borçlu oldum, alacaklı oldum, seven oldum, sevilen oldum, yazan oldum, okuyan oldum, kazanan oldum, kaybeden oldum. oldum da oldum. ama hepsini tecrübe ettiğim için acayip mutlu oldum.

bu konuda ne ailem anladı beni, ne akrabalarım, ne hocalarım, ne patronlarım, ne sevdiklerim, ne sevenlerim, ne okuyucularım, ne okuduklarım. ama umursamadım. doğru olduğuna inandığım şeyi yapmaya devam ettim.

maneviyatım “vardır her şerde bir hayır” dedi, maddiyatım “vardır her şeyde bir hayır” dedi. okuduğum atatürk’üm “samimi ve meşru olmak şartıyla her fikre hürmet ederiz” dedi, okuduğum sûfi “bu da geçer yâ hû” dedi. okuduğum devrimci “zor olan başarılır, imkansız vakit alır” dedi, okuduğum filozof “deliye hazine değil, virane gerektir” dedi, okuduğum şair “ben sevmekten hiç borçlu çıkmadım” dedi. okuduğum bir abim de “önce kendini ifade etmeyi öğren!” dedi.

işte o abim bu konuda şu konuşmayı yaptı:

işte bu güzel adamın, Tunç Kılınç‘ın doğum günü bugün. bu sorgulamada, gözüne vurduğum bu felsefede bana ilham verdiği için; insanların sorgulamalarını sağladığı için, “bu yıl senin yılın olacak” deyip bana inandığı için, babamdan yaşlı olmasına rağmen adıyla hitap etmemi isteyecek kadar mütevazi ve genç olduğu için, bana “önce kendini ifade etmeyi öğren” dediği için, bir nevi beleş koçluk yaptığı için, abilik ettiği için ve Allah için teşekkür ediyorum. o henüz pek farkında değil benim için ne kadar önemli olduğunun (hatta yıkama yağlama yaptığımı düşünenler de olacak) ama biliyorum ki bu adam daha uzun yıllar bana ışık tutacak, ilham verecek, destek olacak. fikir atölyesi ile hayatıma giren bu güzel insanı çok seviyorum. iyi ki doğdun, iyi ki o yaşadıklarını yaşadın, iyi ki onları anlattın. sağ ol, var ol…

bir reklamcılık deneyimi: young guns agency

17 Kasım 2009

şu genç yaşımda ve 3 günlük kariyerimde mesleğimi icra edebileceğim her ortamda çalışmıştım, biri hariç: bir reklam ajansı! çok şey öğrendiğim bir deneyim oldu, kendimi gözden geçirmeye karar verdim.

aslında her şey 1 ay önce benfarkliyim.com domaininin boş olduğunu farkedip satın almamla başladı. dedim elbet bir işe yarar. 1 hafta kadar sonra ise young guns agency projesinden haberdar oldum. başvursam mı diye düşünürken samsunda çalışarak para kazanamayacağımı ve zaman kaybettiğimi farkettim. dedim, belki istanbul’a gitmeme vesile olur. ailemden de icazeti alınca başvurdum: ttp://www.benfarkliyim.com/

bize sunulan 4 markadan biri olan “ben”i seçtim. projenin teması iş arayan birinin reklam yapmak istemesi, ve bu reklamı planlamak için bir konkur düzenlemesiydi. buradaki önemli nokta konkurun da bir reklam olmasıydı. bu proje ile ilk 25 kişi arasına seçildim ve project house ofisinde düzenlenecek olan atölye çalışmasına katılmaya hak kazandım.

young guns ilk 25

apar topar hazırlanıp istanbul yoluna düştüm. cumartesi sabahı da maslak sun plaza‘da bulunan project house ofisinde hazır bulundum. daha önceden resimlerini gördüğüm ofis elbette ki harikaydı.

project house kapısı

young guns’ın ne amaçla kurulduğunu kısmen bildiren brief verildi. dendi ki: young guns nedir, nasıl çalışır, ne yapar, marka yöneticisi müşterilere anlatmak üzere hazırlanın. internet yok, bilgisayar yok, sadece boş kağıtlar ve kalemler var. 25 kişiye ikram edilen keklerin altlarında grup isimleri vardı, oluşturulan 5 gruba kurayla girmiş olduk. yani ekip arkadaşlarımızı kaderimiz belirledi. cumartesi sabah 10′dan pazar saat 14′e kadar da süre tanındı.

yani verilen case şuydu:

bir reklam ajansında, yaratıcı ve eğlenceli ortamda, 4 rakip gruba karşı tanımadığın 4 grup arkadaşınla rakiplerin ne yaptığını bilmeden ve öğrenmek için politika uygulamadan, herkesin birbirinin kuyusunu kazmak isteyeceği, ama herkesin birbirinin yüzüne güleceği, yıldırma stratejisi güden misafirler eşliğinde, en yaratıcı ve doğru tanıtım şeklini sadece (internet olmadan) kağıt ve kalem ile 29 saat içerisinde üretmek ve sunmak.

yani bir nevi efor testi!

takım arkadaşlarımın arasında evvelden tanıdığım kimse yoktu. hatta birbirini tanıyan kimse yoktu. önce birbirimizi tanımaya çalıştık. sonra neler yapılabileceğini tartışmaya başladık, derken gruptan bir kişi ortamın umduğu gibi olmadığını söyleyerek ayrılacağını söyledi ve 4 kişi kaldık. tahmin ettiğim gibi deadline a 3 saat kala karar verdik ve nihai çalışmaya şekil verdik. sunum yapacak olan 4. grup olmamızdan ötürü kazandığımız bonus süre ile işimizi bitirdik ve provamızı yaptık. sonra sunum için ‘ağır’ bir kadronun önünde bulduk kendimizi. akabinde de vedalaşıp ayrıldık.

young guns bir gençleştirme operatörü olsun dedik. markaların genç kitleler için alt markalar oluşturmalarını sağlamak ana hedefimizdi. bunun yanında daha farklı yaş gruplarına hitap eden markaları bu iş alanına kaydırmak ve tüm markaları gençlerle buluşturmak da diğer faaliyet alanlarımız olacaktı. fikir grup arkadaşım medeni yiğit’ten geldi. büyük bir kısmını o çekip çevirdi. ben dijital alanların kullanımına yönelik fikirlerimle katkı sağlamaya çalıştım. diğer arkadaşlar da fikri zenginleştirmek için çaba harcadı. tabi bu süreçte onlarca fikir çöp oldu. son 3 saate kadarki çalışmalar da çok büyük oranda boşa gitti. ama young guns ın tanımını yapmamıza ve birbirimizi tanımamıza yardımcı oldu.

en önemli kısım burası. zira atölye çalışması sonunda seçilen 13 kişi arasına giremedim. beklediğim sonuçtu. kazanan kişiler de büyük ölçüde beklediğim kişilerdi. onlar için de bizim için de hayırlısı olsun.

ben teknik altyapım ve liderlik deneyimlerimi, yaratıcı fikirlerimle birleştirerek ajans ortamında başarılı olacağımı düşünmüştüm. yazılım şirketlerinden ve kurumsal yapıdan nispeten farklı olan, kreatifliğin ön plana çıktığı bu ortam çalışmayı sevdiriyor sevdirmesine ama, kısıtlı zamanda mümkün olduğunca çok fikir üretmek gerekiyor. işte burada çok sıkıntı yaşadım. kesinlikle zeki olduğumu düşünüyorum. zaman zaman aklıma gelen çok yaratıcı fikirlerle başarılı olabiliyorum. üniversitede bilgisayar topluluğu için mousepad tasarlayıp öğrencilere dağıtmak ve web2.0write projeleri bunlara örnektir. hatta bir tane daha var ki ne olduğunu söylesem her şey çok daha farklı olabilirdi. bunlar icraate döktüklerim tabii. bir de düşünüp yapmadıklarım var.

ama ben orada bunların hiçbirini gösteremedim. konuyla ilgili olarak aklıma yalnızca bir fikir geldi. o 29 saatlik süreçte yalnızca bir fikir bulabildim. o şahane ortamda, o güzel insanlarla beraber kafa patlatırken malesef hiç üretken değildim. buna sebep veya bahane bile bulamıyorum. moralim son derece yerindeydi, heyecan ya da stres de yoktu. gider gitmez maruz kaldığım önyargı kökenli yanlış anlaşılma bile keyfimi bozmamıştı. amma ve lakin ben hiç bir şey üretemedim orada. grupları gezen danışmanların ve marka yöneticilerinin yanında da sessiz kaldım. sunumda da çok az şey konuştum çünkü çok az şey yaptım.

aklıma gelen tek fikir, bu ajansın ustalarla çırakların bir araya gelmesi sonucu oluşmasına vurgu yapmak ve gençliğin heyecanı ile ustaların deneyimlerinin sentezinden ortaya çıkacak reklamların çarpıcı ve hatasız olacağını markalara sunmaktı. hatta bir çocuğun büyüyüp evlenecek duruma gelmesi, bir kekin hazırlanıp sunuma hazır hale gelmesi, bir bitkinin dikilip meyve verecek duruma gelmesi gibi tasvirlerle zenginleştirmek istedim. ancak grup arkadaşlarımdan hiçbiri bu fikre sıcak bakmayınca ısrar etmedim.

bir fikrim olmayınca grubu da yönetemedim. fikir sahibinin grubu yönlendireceği belliydi. hatta bu yüzden tüm gruplarda kimse kimsenin fikrini beğenmedi. ama bu durumun sonucunda liderlik vasıflarının hiçbirini taşımayan birisi yüzünden ben de kendimi ifade edememiş oldum. mesela sunum için prova yaparken kişiler kendi bölümlerini söylemekte zorlandığında “neyse ben söyleyeyim bu kısmı” diye diye sunumun büyük kısmını üstlenmiş oldu. sunumda kötü gözükmemek için kabul etmekten başka çaremiz yoktu ancak lider olan kişinin ekibi motive etmesi gerekirdi. hadi o yapmadı bunu, benim buna müdahale etmem gerekirdi. ben bu yeteneğe sahip olduğum için yer aldığım her oluşumda yönetici oldum. insanları yönlendiren, cesaretlendiren kişi oldum. ama bu tecrübeyi icraata dökemeyince hata yaptım.

ayrıca, mühendislik ilkelerini kullanmaya çalıştığımda yer yer sıkıntılarla karşılaştım. grubumda uygulayamamakla birlikte, kafamda da oturtamadım. verilen input ve outputlara göre bir pattern geliştirmem gerekiyordu ki algoritmam şekillensin. ancak o patternı oluşturabilmek insanı reklamcı yapıyormuş. yine de büyük oranda uygulanabileceğini düşünüyorum. ben yapamadım ama başkası olsa yapabilirdi. ya da başka zaman olsa ben de yapabilirdim. çünkü aynen bu yöntemle ilk tura hazırlandım ve başarılı oldum.

yer yer grup arkadaşlarımın bu mühendislik ilkelerini anlamadığını farkettim. normal karşılasam da en azından bir kısmını gruba enjekte edebilmeliydim. bunu dahi yapamayınca bu başarısızlık benim için kaçınılmaz oldu.

peki hiç bir şey kazanmadım mı? çooook şey kazandım. yukarda tanımladığım case ile çalışma deneyimini hayatım boyunca unutmayacağım. reklamcıların neden ofislerini eğlenceli yapmaya çalıştıklarını, kısıtlı zamanda yaratıcı olmanın zor olduğunu, tanımadığın ve menfaat ilişkisine sahip olduğun kişilere bile fikrini anlatamadığında müşteriye karşı hiç etkili olamadığını, ne kadar kalifiye olursan ol kendini doğru pazarlamadığında değersiz olduğunu, yalnızca kendi fikirlerini değil başkalarının fikirlerini de geliştirebilmek gerektiğini, plazada çalışıldığında hava almak için zilyon türlü kapıdan geçildiğini, internetten tanıştığın insanların kendi seslerini duyunca çok acayip bir his olduğunu öğrendim.

şu anda kafamda sorguladığım şey ise bir reklam ajansında (ki project house içlerinde en iyi ofise sahip kanımca) çalışmanın bana uygun olup olmadığı… bunun için yeterince tecrübem olmadı çünkü bu şartlar tam olarak bir ajans ortamı değildi. nedeni yazının gerisinde:

gelelim ajansa…

öncelikle fikir ve proje harika. project house ekibine can-ı gönülden teşekkür ediyorum. unutulmaz bir deneyim oldu. lakin bazı yanlış gördüğüm ve/veya daha iyi olabileceğini düşündüğüm şeyler de yok değil. dileğim odur ki projecy house da, sonraki nesil young guns adayları da bunları dikkate alsın.

öncelikle brief kötüydü. briefin veriliş şeklini de eleştirmiştim orada, çok farklı ajanstan çok farklı brief bekliyordum. konu olarak young guns’ın reklamını yapabileceğimizi tahmin etmiştim elbette ama brief olduğu sonunda söylenen bir sunum biraz klişe oldu. gerçi diğer eleştirilerim yanında bu biraz ukalaca kalıyor. çok da önemli olmayan kusur bu.

asıl mesele şu: biz bir kuyuya taş attık, siz çıkarın dendi. hedef müşteri kitlesi belirtilmedi. marka tanımı verilmedi. marka amacı net olarak verilmedi. gruplar oluşturulurken kura çekilmesi çok ama çok yanlıştı. case açısından iyi bir yöntemdi, sınamak için yeni bir parametre üretiyordu ama yaratıcılığın sınanması açısından kötüydü. çünkü bir reklam ajansında herkes creative ekipte yer almıyor. tasarımcısı var, developer var, marka yöneticisi var, art direktörü var, reklam yazarı var, proje yöneticisi var, planlamacısı var, ajans yöneticisi var. ve bir kişi bu rollerden en fazla 3′ünü oynar. daha fazlasını kaldırmaz. ama bizden tanımadığımız kişilerle ortak fikirler üretmemiz istendi ve bunun yaratıcılığı ölçeceği söylendi. ama siz demediniz ki young guns sadece bir creative ekip olacak, sadece fikir üretecek. sonra sunumda sordunuz, ajansta hangi rolde olmak istersiniz diye. stratejik planlama deyince gülüp geçtiniz. hatta bunu açıklayacağım sırada konu fenere gelince araya da kaynadım. ama bahane ürettiğim düşünülmesin diye konuşmaya ısrar etmedim. böylece grubun dandik elemanı ihalesi bana kaldı, ama hak ettim, şikayetçi değilim.

ne yapacağı bilinmeyen, biliniyorsa bile adaylarına anlatılmayan ajansın şeklini çizmemiz istendi. en doğru şekli çizen değil en çok taslak çizenler başarılı oldu. umarız sonraki dönemlerin young guns adayları daha şanslı olur.

ben lisemin de, üniversitemin de ilk öğrencilerindenim. yeni bir oluşuma iştirak etmekten hiç çekinmedim, aksine kendimi gösterme fırsatı bulacağım için tercih ettim. yolları çizilmemiş bu oluşumlarda çokça yollar çizdim. ama bu sefer ilk düzlükte kaza yaptım, yarıştan erken düştüm. her zaman dediğim gibi bunda da bir hayır vardır diyorum. başta grup arkadaşlarım medeni yiğit, ismail can tekin ve ışıl kocaoğlan’a; o 25 kişi arasında yer alan birbirinden güzel insanlara, young guns agency danışma kuruluna, ziyaretleriyle bizi mutlu eden o ince insanlara, son olarak da project house yöneticilerine ve haricen Tunç Kılınç’a çooook teşekkür ederim. mükemmel ve unutulmaz bir deneyimdi, iyi ki katılmışım, iyi ki o havayı solumuşum, iyi ki hatıra olarak beynime kazımışım. umarım bu insanlarla hayatımın geri kalan kısmında güzel yerlerde tekrar karşılaşırım.

İŞTE O İNSANLAR: